วันนี้ในตอนเช้าหลังจากที่ได้ไปวัดแถวบ้านเพื่อทำ “ตาลข้าว” หรือการทำทานผ่านการจัดเซ็ตสังฆทานมอบพระสงฆ์เพื่อให้ generate บุญให้กับญาติๆ ของครอบครัวน้าออยที่เสียไป หลวงพ่อประจำวัดก็เลยเปิดการซักถามว่าผมทำงานอะไรและเมื่อรู้ว่าผมทำงานร่วมกับไทยพีบีเอส ด้วยจึงซัดกลับมาเล็กน้อยด้วยการหยิบยกเรื่องข่าว “ส่งเณรถวายตุ๊ | Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS” ที่ทางไทยพีได้จัดทำไป และบอกว่าทำให้วัดใกล้เคียงเสียหาย เพราะเรื่องผังวัดที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้จำนวนมากอยู่ในอำเภอดอยสะเก็ด กระผมได้แต่บอกว่าไม่รู้เรื่องกับเขาเลยครับเป็นแต่เพียงผีน้อยในองค์กรและทำเว็บไซต์กระจอกงอกง่อย เท่านั้นค้าบ ซึ่งสุดท้ายแล้วหลวงพ่อได้มอบคำบาลีเพื่ออธิบายบริบทสื่อไทย “เดี่ยวนี้คนอู้เก่งขึ้นเยอะ เป็นสัประวาจาไปหมด บ่าฮู้อันไหนจริงอันไหนแท้” ซึ่งผมคิดเอาเองน่าจะหมายถึงบริบทสื่อของไทยในปัจจุบันที่ “ใครๆก็เป็นสื่อได้” หรือ ยุค #ภาพนิ่งสร้างรายได้ ที่ทุกคนสามารถเป็น creator ที่ได้รับเงินจากอากาศ

และเมื่อกลับมาที่บ้านหลังจากส่งบุญเสร็จ แม่อ้อยก็ได้บอกข่าวเรื่อง การตายของไผ่ พงศธร ที่แกเห็นผ่านฟีด Tiktok แต่เมื่อฟังเสียงแล้วดูคล้ายว่าจะเป็นเสียง AI ที่พูดเหมือนการรายงานข่าวอุบัติเหตุ ผมจึงลองเช็คจาก 2-3 แหล่งข่าวอื่นและดูเพิ่มในช่องที่ปล่อยข่าวนี้ ก็ได้พบว่าเป็นข่าวปลอม เพราะทั้งตัว account เองก็มีข่าวอื่นๆ ที่เป็นข่าวปลอมและจุดที่ทำให้มั่นใจที่สุดคือ การคอมเมนท์ชื่อเว็บพนันในช่องคอมเมนท์ด้วย เช่น “คิดว่าได้จากการร้องเพลง สรุปเพิ่งรู้ว่าแกได้ที่ XXX ด้วย” (ขอละชื่อเว็บไซต์ด้วย XXX เพื่อไม่เพิ่มยอดการรับรู้)

แล้วทำไมเว็บพนันถึงต้องใช้การตายเป็นจุดขาย?

เมื่ดเกิดคำถามอะไรแบบนี้ผมก็มักจะโยงไปเข้ากับแนวคิดเรื่อง Attention Economy หรือคำอธิบายว่าเราอยู่ในยุคที่ความสนใจถือเป็นสินค้าแล้ว และเมื่อตั้งเฟรมการคิดมาแบบนี้ ความตายของดาราหรือคนดัง ก็อาจะเป็นสินค้าที่ขายดี และ view ที่ได้กลายเป็น awearness ของเว็บพนันเองผ่านการแนะนำในคอมเมนท์ เพราะถ้าหากเราลองดูเทียบง่ายๆ เนื้อหาที่เป็นความตายจะมียอดสูงกว่าเนื้อหาอื่นเกือบ 100-250 เท่า

และเมื่อเรามาลองนั่งดูกระบวนการการทำงานของการทำ marketing แบบนี้ผมก็คิดว่าอาจจะสามารถแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอนใหญ่ๆ คือ

1. ผลิตและเผยแพร่ข่าวปลอมของดารา อินฟลู หรือนักร้องที่เสียชีวิต
   • โดยอาจะมีการใช้รูปที่ดึงดูดใจมากๆ อย่างเช่นภาพรถชน ภาพอุบัติเหตุรุนแรง
2. เข้ามาคอมเมนท์ใต้คลิป โดยแนบชื่อเว็บพนันที่ต้องการอยากให้คนรู้จักเข้าไปด้วย
   • ไอเดียหลักคือการให้คนเหลือดูและเห็นชื่อของเว็บไซต์ เพราะเขาสนใจข่าวนี้อยู่แล้ว หรือพยายามหาความจริงจากช่องคอมเมนท์เพื่อเช็คข่าว
   • และแน่นอนว่าดูเหมือนจะมีหลาย account ทำเป็นกระบวนการ หรืออาจจะเป็น clickfarm เพราะคนที่มาคอมเมนท์ไม่ใช่คนเดียวกันกับคนที่โพสต์
3. เล่นกับ Algorithm
   • เพราะเป้าหมายหลักไม่ใช่การบอกให้เราชื่อว่านักร้องคนนั้นตายตริงๆ แต่คือการสร้าง brand awareness ให้กับเว็บพนัน ดังนั้นไม่ว่าจะมีคนมาบอกว่าเป็น fake news หรือด่าทอยังไง ผ่านช่องการคอมเมนท์ยิ่งทำให้วีดีโอกลายเป็น viral มากขึ้นและเพิ่ม brand awareness ไปด้วย win-win ทุกสถานการณ์

ดังนั้นไม่ว่ายังไง เว็บพนันอนนไลน์ก็จะได้ eye balls หรือการมองเห็นฟรีๆ จากความโกรธ ตกใจของคนดูอย่างเราอยู่ดี นี้น่าจะสามารถเรียกได้ว่าเป็น “การฟอกแสง” หรือการแปรความสนใจวิธีการหนึ่ง ดังนั้นแม้ในตอนนี้อาจจะยังงไม่มีหลักฐานชัดเจนว่า “ข่าวปลอมดาราเสียชีวิต” ถูกขับเคลื่อนด้วย click farm ของเครือข่ายพนัน แต่รูปแบบการทำงานที่เห็นบ่อย ๆ ทำให้เราควรตั้งคำถามและน่าวิจัยหรือติดตามต่อไป

นี่อาจะเป็นจุดที่ข่าวปลอม, click farm และธุรกิจพนันออนไลน์ อาจกำลังมาบรรจบกันในประเทศไทย